توافقنامه طرح تصفیه پالایش پساب نمك‍زدایی در مناطق نفتخیز جنوب به امضاء رسید

مدير عامل شرکت ملي مناطق نفتخيز جنوب در اين آئين، طرح تصفيه پالايش پساب نمک‍زدايي را يکي از پروژه‌هاي مهم زيست محيطي خواند و اظهار کرد: طي اين اقدام، فعاليت‌هاي ويژه شرکت بهره‌برداري نفت و گاز آغاجاري در يک‌سال و نيم  گذشته به ثمر رسيد و منجر به عقد قرارداد شد.

دانشي با بيان اينکه طرح تصفيه پالايش نمک‌زدايي موجب تسهيل‌گري در روند فرايندهاي اجرايي کار شرکت خواهد شد، تصريح کرد: اين حرکت به عنوان، گامي اساسي در راستاي سند هفتم توسعه صورت پذيرفت و با اجراي آن آب‌هاي پساب با فناوري نوآورانه، مبتکرانه و خلاقانه توسط شرکت‌هاي دانش‌بنيان، بار ديگر در عرصه صنعت بازچرخواني مي‌شوند.

وي افزود: طرح تصفيه پالايش پساب نمک‍زدايي سبب خلق ثروت از آب‌هاي مازاد پساب خواهد شد، در اين طرح شرکت دانش‌بنيان با ابتکار عمل جديد به وسيله سرمايه‌گذار خارج از سازمان، اقدامي ويژه را انجام مي دهد در اين راستا شرکت ملي مناطق نفتخيز جنوب نيز متعهد مي شود که آب مازاد را به اين شرکت تحويل داده و در قبال آن آب شيرين را براي استفاده در صنعت دريافت کند.

مدير عامل شرکت ملي مناطق نفتخيز جنوب ادامه داد: يکي از اهتمامات دولت سيزدهم براي معضل پساب‌هاي صنعتي طرح تصفيه پالايش پساب نمک‍زدايي به عنوان اقدامي جهادي بود که در مجموعه مناطق نفتخيز جنوب به همت همسنگران در شرکت بهره برداري نفت و گاز آغاجاري صورت پذيرفت؛ اين کار براي نخستين بار در کشور انجام مي شود و يکي از الزامات ويژه سند هفتم توسعه در رابطه با بازچرخواني آب‌هاي صنعتي است که يازده مزيت ويژه دارد.

همچنين مدير عامل شرکت بهره برداري نفت و گاز آغاجاري ابراز داشت: واحدهاي نمک‌زدايي موجود در مناطق نفتخيز جنوب بيش از 50 سال قدمت دارند و از همان ابتدا مسئله پساب به دليل موضوعات زيست محيطي اهميت ويژه اي در صنعت داشت به همين دليل در مناطق نفتخيز جنوب اين اهتمام وجود داشت تا تصميم عاجلي در اين خصوص گرفته شود.

تقوي زاده با اشاره به محصولات توليد شده ناشي از اين فرايند، گفت: شرکت بهره برداري نفت و گاز آغاجاري، مسئله پساب در صنعت را به عنوان بحران و معضل با شرکت‌هاي دانش بنيان مطرح کرد و در اين راستا کارخانه‌اي با 10 واحد طراحي شد تا پساب ناشي از نمک‌زدايي را تصفيه کرده و از آن توليد ثروت کند.

گفتني است با توجه به اينکه آب همراه نفت از نمک و ديگر ناخالصي‌هاي مضر برخوردار است، لذا وجود واحدهاي نمک‌زدايي در کنار واحدهاي بهره‌بردار از ملزومات اين صنعت به شمار مي‌رود.

جداسازي آب همراه نفت خام (شوري) به روش مرکب صورت گرفته که شامل روش ثقلي، شيميايي، الکتريکي (برقي) و گرمايي است؛ از اين رو در مرکز تحقيقات و پژوهش شرکت بهره‌برداري نفت و گاز آغاجاري براي حل معضل پساب‌ واحدهاي نمک‌زدايي کارگروهي متشکل از نخبگان علمي و فناور به کار گرفته شده‌اند در اين کارگروه واحد نمک‌زدايي مارون 2 تصويب شد.

نگاه کلان به منافع ملي، نگاه کلان به امنيت ملي و موارد ذيل آن، نگاه کلان به مسائل زيست محيطي و گشودن پنجره اقتصادي از جمله مواردي بود که با اين اقدام در نظر گرفته شد.

پساب واحدهاي نمک زدايي، درياچه ثروت

براساس مطالعه دريافت شد، آب شور يا پساب که معمولا به عنوان معضل واحدهاي نمک‌زدايي خودنمايي مي‌کرد را مي‌توان محل بحث دقيق مطالعاتي قرار داد، زيرا بالغ بر 50 سال است که اين معضل در وزارت نفت جولان مي‌دهد.

مرکز تحقيقات و پژوهش شرکت بهره‌برداري نفت و گاز آغاجاري براي مرتفع‌سازي اين چالش متخصصاني را انتخاب و براساس راهبردي نوين وارد ميدان کرد در واحد نمک‌زدايي مارون 2 آغاجاري براساس بررسي‌هاي صورت گرفته حدود 300 مترمکعب آب ورودي در 24 ساعت جهت عمليات جداسازي آب شور از نفت و همچنين ورود 800 متر مکعب در 24 ساعت آب شور اندازه‌گيري شد.

آب شور يا پساب بسيار خورنده و متعفن است از اين رو به منظور جلوگيري از ورود اين پساب مضر به محيط زيست آن را با بهره‌گيري از خطوط لوله و پمپ‌هاي انرژي‌بر به سوي چاه‌هاي جمعي هدايت مي‌کنند در حالي که اين پساب‌ها به طور مداوم در سفره‌هاي زيرزميني جريان مي‌يابند و ضربه مهلکي بر محيط زيست وارد خواهند کرد.

در اين روش دو موضوع محل بحث است، نخست جداسازي کاتاليست‌ها از آب شور و سپس مديريت نمک حاصله، ناخالصي‌هاي به دست آمده از اين روش شامل فلزات سنگين و مضر، سديم و کلر است.

براساس مطالعه روش‌هاي مختلفي براي جداسازي ناخالصي‌هاي موجود در آب شور ( پساب) مورد بحث قرار داشت و در نهايت روش تغليظ مورد تأييد نهايي کارگروه مطالعاتي شد.

در روش تغليظ آب به بخار تبديل مي‌شود و تمامي ناخالصي‌ها به علت وزن بالا در کف جمع خواهند شد ، اين ناخالصي‌ها توسط تجهيزات مکنده به قسمت جداکننده نمک هدايت مي شوند در نهايت نمک،کلر و سديم به طور کامل استخراج شده و پس از عمليات تصفيه به عنوان خوراک ورودي واحد بي‌کربنات سديم در نظر گرفته مي‌شود.

با نوآوري احداث اين واحد، نمک NACL که در ابتدا به عنوان معضل تلقي مي‌شد، تبديل به ثروت مي‎شود؛ از جمله مزاياي مهم اين طرح مي‌توان به رفع معضل زيست محيطي پساب‌هاي صنعتي واحدهاي نمک‌زدايي در وزارت نفت، توليد اشتغال پايدار و مستقيم در حدود 200 شغل و 500 شغل غير مستقيم، بازچرخواني آب حاصل از عمليات تغليظ به واحد نمک‌زدايي و خودکفايي آب ورودي واحدهاي نمک‌زدايي اشاره کرد.

لازم به ذکر است با توجه به اينکه در روش تلغيظ آب حاصله از نوع مقطر است، اهميت آن براي کشاورزي هيدروپونيک (Hydroponic)، ممانعت از خوردگي تجهيزاتي مانند ديگ‌هاي بخار، چگالش‌گر‌ها و کندانسورها بسيار بالاست؛ اين روش به دليل بالابردن عمر تجهيزات، از نظر بازرگاني محل نظر است.

همچنين دوره بازگشت سرمايه طرح کمتر از يکسال بوده و وزارت نفت هيچ‌گونه سرمايه‌گذاري در اين طرح ندارد؛ کليه هزينه‌هاي احداث بر عهده سرمايه گذار خواهد بود.

گفتني است به دليل دماي بيش از 60 درجه سانتي‌گراد، بهره‌گيري از اين روش موجب حذف يا کاهش گاز مصرفي موجود در اين واحدها مي‌شود.

در حال حاضر حدود 20 واحد نمک‌زدايي در مناطق نفتخيز جنوب وجود دارد و اشتغالزايي در اين طرح محل بحث و نظر است، افزون بر حاصل شدن منافع منطقه در راستاي منافع ملي؛ اين طرح توجه ويژه‌اي به مسائل زيست محيطي دارد به طوري که حتي يک گرم از نمک جداشده پساب و مواد شيميايي به محيط زيست وارد نخواهند شد؛همچنين بي کربنات توليدي براي PH خاک مضر نبوده و کاملا زيست محيطي است.